Türkiye’de her 10 kişiden en az 7’sinde küresel bir salgın olarak kabul edilen D vitamini eksikliği olduğunu biliyor muydunuz? D vitamini metabolizmamızda birçok reaksiyonda görev alan önemli bir vitamin, aynı zamanda hormondur. Diyetisyen ve Beslenme Uzmanı Berrin Yiğit, D vitamini neden önemli? Eksikliğindeki belirtiler neler? Nasıl yükseltebilirim? Sorularının yanıtlarını paylaştı.
D vitamininin rolü
• D vitamini kalsiyum ve fosfor metabolizmasında görev alarak sağlıklı kemikleri ve dişleri destekler. Çocuklarda raşitizm ve yetişkinlerde osteoporuzun önlenmesinde oldukça etkilidir.
• D vitamini antioksidan bir vitamin olup bağışıklığın güçlenmesinde görevlidir. Vücudu grip ve soğuk algınlığı gibi birçok hastalıktan korur.
• Sağlıklı bir gebelik ve bebeklik dönemi için oldukça kıymetlidir.
• İnsülin seviyeleri ve diyabet yönetimine katkı sağlar.
• Beyin ve sinir sistemi sağlığını destekleyerek ruh halini düzenler ve depresyon riskini azaltır.
D vitamini eksikliği nedenleri
• Güneş’ten yararlanamama: Eksikliğin en büyük nedeni Güneş’ten alınan UVB ışınlarına yeterince temasın olmamasıdır.
• Koyu ten rengine sahip olma: Ten rengi koyulaştıkça, açık ten rengine sahip bireylere kıyasla vücutta daha az D vitamini üretilir.
• Kapalı alanda yaşama: Gün içerisinde zamanının büyük bir kısmını kapalı alanda yaşayanlar D vitaminin ana kaynağı olan Güneş’e daha az maruz kaldıkları için yetersizlikler oluşur.
• Obezite: Çalışmalar obez bireylerin daha fazla D vitamini eksikliği yaşadığını göstermektedir.
D vitamini eksikliği belirtileri
• Yorgunluk, halsizlik ve enerjisizlik
• Kemik ve sırt ağrısı
• Duygu durumu bozuklukları ve depresyona yatkınlık
• Saç dökülmesi ve seyrelmesi
• Kas ağrısı ve krampların oluşu
• Daha yavaş kilo verme veya verememe
• Sık sık yaşanılan baş ağrısı
• Üşüme ve ısınamama
D vitamini kaynakları
D vitamini besinlerde az bulunun ve ana kaynağı Güneş olan tek vitamindir. Besinsel olarak bakıldığında en iyi kaynakları; balık, yumurta, et, karaciğer, süt ve süt ürünleri, tereyağ, maydanoz, tatlı patates, yulaf ve mantardır. Ancak sadece yiyeceklerle yeteri kadar D vitamini almak mümkün değildir. Yeterli ve dengeli beslenerek hem D vitamini seviyenize, hem de sağlığınıza destek olabilirsiniz.
D vitamini eksikliği tedavisi
Tedavi beslenme, takviye suplementler ve Güneş ışığına maruz kalma ile D vitamini almayı içerir. Bu noktada doktorunuza danışarak en uygun şekilde ilerleyebilirsiniz. Güneş ışığı ve d vitamini vücudumuzun hastalıklara ve enfeksiyonlara karşı dirençli olmasını sağlar.
Korona virüs ve D vitamini
Tüm dünyayı etkisi altına alan covid-19 pandemisi devam etmekte ve bu konuda çok fazla çalışma yapılmaktadır. Pandeminin başından beri uzmanların üzerinde durduğu en önemli konulardan biri ise D vitamini ve korona virüs arasındaki ilişkidir. D Vitamini, bağışıklık sistemimizin en önemli parçalarından biri olan beyaz kan hücrelerinin etkinliğini artırır. Böylece D vitamini seviyesi ile covid-19’a yakalanma, hastalığın seyri ve şiddeti arasında bir bağ olduğunu düşünülmüştür. Chicago Üniversitesi Tıp araştırmacıları tarafından yapılan bir çalışmada D vitamini seviyesi düşük olan bireylerin normal seviyede olanlara göre virüse yakalanma risklerinin 2 kat daha fazla olduğu bulunmuştur. Diğer çalışmalarda ise D vitamini seviyesinin normal aralıkta olması hastalığın insidansını ve şiddetini daha olumlu etkilediği, yoğun bakıma girme ihtimalini azalttığı ve ölüm oranını düşürdüğü gözlemlenmiştir. Ancak şu anda kanıta dayalı bir öneri bulunmamaktadır. D vitamini eksikliği konusunda risk grubunda olan sigara ve alkol kullananlar, yaşlı bireyler ve kronik hastalıkları olanlara takviye verilmesi uygun olduğunu düşünülmektedir. D vitamini seviyesi normal olan bireylerin ise takviye almasına gerek görülmemiştir. Daha net konuşabilmek için çok daha fazla araştırmaya ve çalışmaya ihtiyaç vardır. Yine de doktorunuza danışarak eksikliğini gidermenizde fayda vardır.
